سقز

سَقِّز (به کردی: Seqiz) یکی از شهرهای شمالغربی ایران در استان کردستان است که در شمال‌غربی سنندج و در فاصلهٔ ۱۹۸کیلومتری آن واقع است. از شمال به آذربایجان غربی (شهر بوکان)، از غرب به شهر بانه، از جنوب به منطقهٔ سرشیو و مریوان، و از شرق به تکاب افشار منتهی می‌شود. این شهر یکی از سردترین نقاط شهری ایران و بر اساس داده‌های سازمان هواشناسی سردترین نقطه ی شهری کشور و رکورددار ثبت پائین‌ترین دمای ثبت شده ی تاریخ هواشناسی 43- درجه است.

شهر سقز برروی دو تپه طویل که رودخانه سرپوشیده ولی‌خان از وسط آن می‌گذرد، بنا شده‌است. پستی و بلندی‌های داخل شهر و چشم‌انداز رودخانهٔ سیمینه‌رود، که از کنار این شهر می‌گذرد از ویژگی‌های آنست.

فهرست مندرجات ۱ نام ۲ محلاّت سقز ۳ اماکن عمومی ۴ روستاهای سقز ۵ منابع

ادامه مطلب

نـقـاشـی و خـوشـنـویـسـی در سـقـز

خـوشـنـویـسـی در سـقـز سـابـقـه ای دیـریـنـه دارد و در قـدیـم هـر گـاه کـسـی پـای به حـجـره می نهـاد اول بـرای او سـرمـشـق تـهـیـه می کـردنـد تـا آداب و خـوشـنـویـسـی را یاد بگـیـرد امـا با نـقـاشـی مخالـفـت می کـردنـد در زمـیـنه خـوشـنـویـسـی قـدیـمی تـریـن سـنـد سـنگهـای گـورسـتـان بـزرگ سـقـز و گـنـبـد حکـام اردلان می باشـنـد که قـبـرسـتـان سـقـز مـدتـهـا پـیـش ویـران و سـنـگـهـای زیـبای مـزیـن به اشـعـار آن را در پـارک شـهـر بعـنـوان صـنـدلـی و نـیـمکـت بکـار بـردنـد از ایـن آثـار تـنهـا سـنگ مـقـبـره محـمـد سـلـطان اردلان حاکـم سـقـز بـر جای مـانـده که حـدود 170 سـال قـدمـت دارد و در حال حاضـر ایـن سـطـور در کـتـابـخانـه عـمـومی سـقـز نگـهـداری می شـود خانـواده هـای مـشـهـور خـوشـنـویـس سـقـز چـنانـچـه بحـث شـد عـبارتـنـد از مـلک الکـلامی ـ شـیـخ الاسـلامی و از ایـن خانـواده هـا خـطاطانـی چـون مـلک الکـلام مجـدی ـ امـیـرالکـتـاب ـ قاضـی احـمـد شـیـخ الاسـلامی و آقای حـسـن شـیـخ الاسـلامی ظـهـور کـرده انـد امـا در حال حاضـر خـوشـنـویـسـان مـشـهـور سـقـز که کـارهـای ذوقـی و تـابـلـوهـای هـنـری دارنـد عـبارتـنـد از حـسـن شـیـخ الاسـلامی ـ کـورش رضائـیان ـ محـمـد پـوریان ـ محـمـد عـزتـی ـ صـلاح الـدیـن عـزتـی ـ عـثـمـان چـوگـلـی ـ محـمـد مـلکـی ـ مـنـصـور مـظـهـر ـ جـمـیـل کـریـمـی ـ اقـبال تـیـفـوری و از نـقـاشـان مـشـهـور و نامی سـقـز فـیـض الله خان ناهـیـد ـ مـرحـوم عـبـدالله ناهـیـد ـ محـمـد ناهـیـد ـ ناصـر فـیـض الله بـیگـی ـ کـمـال طاطائـی ـ محـمـد مـلکـی ـ صـلاح عـزتـی ـ عـطا عــبـدمحـمـدی ـ رضا پـیامی ـ سـعـیـد مـولائـی ـ محـمـد سـبکـرو ـ محـسـن سـلـیـمـانـی ـ یـوسـف وثـوقـی و انـور اخـوان را می تـوان نامـبـرد که در ایـن مـیان مـرحـوم فـیـض الله خان ناهـیـد از حـیـث ایـنکـه کـشـاورز بـوده دور از تـحـصـیـلات مـنـظـم آثـارش در طـبـیـعـت و کـشـاورزی دور می زنـد قابـل تـوجـه اسـت بخـصـوص که در نجاری و نازک کـاری و مـوسـیـقـی نـیـز دسـت داشـت و پـسـرش اسـتـاد محـمـدخان ناهـیـد نـیـز عـلاوه بـر نـقـاشـی در مـوسـیـقـی و نازک کـاری و خـطاطـی روی دیـوار و خـوانـنـدگـی آهـنگـهـای زیـبای محـلـی شـهـره خاص و عـام اسـت و هـمـچـنـیـن اسـتـاد کـمـال طاطائـی در عـیـن ایـنکـه فـردی اسـت جـوان و فـرهـنگـی خالـق تـابـلـوهای بـدیـع و زیـبائـی اسـت که از حـیـث رنگ آمـیـزی و مـضـمـون او را از دیگـران مـمـتـاز می دارد جـدا از ایـن از جـمـله خـطاطان قـدیـمـی مـرحـوم سـهـام تـیکـانـتـپـه بـوده که از بـیگ زادگـان فـیـض الله بـیگـی بـوده و دارای خـط خـوش و آثـار ارزنـده ذوقـی در ایـن زمـیـنه اسـت و امـروزه تـابـلـوی خـطـی آنـمـرحـوم در اکـثـر خانه هـا و امـاکـن سـقـز مـوجـود اسـت در حال حاضـر با وجـود کـلاسـهـای مـتـعـدد خـوشـنـویـسـی از سـوی ارشـاد و سـازمـان تـبـلـیـغات اسـلامی و وجـود اسـتـاتـیـد فـن خـوشـبـخـتـانه هـنـر خـوش نـویـسـی و نـقـاشـی با اسـتـقـبال مـواجـه شـده و بـسـیاری از جـوانان به فـرا گـرفـتـن ایـن هـنـرهـای ظـریـف روی آورده انـد که شـامـل دخـتـران نـیـز می شـود و در زمـیـنه طـراحـی نـیـز بایـد از آقای صادق عـرفانـی نام بـبـرم که از هـنـرمـنـدان طـراح و با احـسـاس سـقـز در ایـن رشـته می باشـد.

در ایـن مـیان از اشـخاص فـهـیـم و آگـاه و با احـسـاسـی مـانـنـد رئـوف نادری ـ لـقـمـان کـریـمی ـ فـرخ فـیـض نـژاد ـ شـاهـرخ فـیـض نـژاد ـ سـعـیـد کـریـمی ـ عـثـمـان خاتـونـی و صـلاح مـنـوچـهـری نـبایـد غـافـل بـود بـیاری خـدا مـوفـق و سـرافـراز خـواهـنـد بـود.




ادامه مطلب

پیشینه تاریخی  

سقز یكی از شهرهای استان كردستان است كه در شمال غربی سنندج و در فاصله 198 كیلومتری آن واقع است و از شمال به بوكان و از غرب به بانه و از جنوب به منطقه تیلكو و از شرق به منطقه افشار منتهی میشود .

شهرستان سقز بر روی دو تپه طویل كه رودخانه سرپوشیده ولی خان از وسط آن می گذرد ، بنا شده است پستی و بلندیهای داخل شهر و مناظر و چشم انداز زیبای رودخانه سیمینه رود كه از كنار این شهر می گذرد جلوه بدیعی را به نمایش گذاشته است .

ادامه مطلب

سقز اي مهد عزيز اي زادگاه پاك من                                                                                      

ارض اقدس اي مبارك سرزمين و خاك من

مسقط الراس من واسلاف رحمتناك من   

 منبع الهام اشعار من و ادراك من

مادر والاي من ، اي مولد بي آك من

مژده بادا نهالانت همه در جنب و جوش

 بهر حفظ آبرويت در فغانند و خروش

از سروشم دوش گويا اين پيام آمد به گوش

اي غيور فرزند من در راه فرهنگت بكوش

تا درخشان كوكبي باشي تو در افلاك من

نوجوانان در رهت اينك فداكارند و شاد

كسب دانش مي نمايند و هنر گيرند ياد

مي پرستند از دل و جان هر دبير و استاد

از خدا خواهم كه چشم بد از ايشان دور

دور باد چشم بد زين فرقه چالاك من

ملت فرهنگ خواهت پرچمي افراشتند

بهر استقلال فرهنگ قدم برداشتند

سود شخص را براهت زير پا بگذاشتند

خود غلط بود آنچه بدخواهان ما پنداشتند

هست دست ديگران در هستي و املاك من

اي گروه حاضر اندر انجمن ميدار گوش

اين سخن با فكر باز و هوش جمع از من نيوش

روز و شب در اعتلاي شهر و فرهنگت بكوش

جامه عزت بپوش و جام خوشبختي بنوش

مرهمي نه بر دل از هم جدا و چاك من

ميشنو اندر زمام ميهن و گفتار او

از زبان شاعر و از سوزش اشعار او       

از غرور ملي و از گزمي بازار او

از نواي بلبل گوينده ي اسرار او     

تاريخ سرايش اين شعر سال 1331 شمسي به مناسبت مستقل شدن فرهنگ سقز بوده.       

قلعه باستانی زیویه به فاصله ۵۵ كیلومتری جنوب شرق شهرستان سقز در استان کردستان و در شمال روستایی موسوم به همین نام واقع شده است. قلعه زیویه یكی از قلعه های باستانی استان كردستان است كه در سال ۱۹۴۷ كشف شد.این قلعه بر روی تپه ای بنا شده كه بر نواحی پیرامون آن مشرف بوده و تسلط كامل داشته است كه امروزه از نظر گردشگری نیز چشم انداز بسیار زیبایی دارد.زیویه هم از نظر معماری و هم از نظر آثار هنری یكی از شاخص ترین مكان های دوره تاریخی محسوب می شود و احتمالاً مربوط به اقوام ماننایی است كه ۲۷۰۰ سال پیش می زیسته اند و محل حكومت آنها شمال غرب ایران بوده است.نخستین باری كه از «زیویه» نامی آورده شد در سالنامه آشوری مربوط به سارگن دوم است. وی به هنگام لشكركشی به سرزمین ماننا عنوان می كند كه پس از تسخیر پایتخت ماننایی ها یعنی ایزیرتر و شكست پادشاه آنها به نام «ایرانزو» ۲ قلعه مهم مركزی سرزمین ماننا بنام های زیپیه (ایزیپیه ازیپنا) و آرماثیت را متصرف شد كه اغلب نویسندگان و پژوهشگران را عقیده بر این است كه این زیپیه همین زیویه فعلی است و احتمال دارد كه محل قلعه آرماثیت نیز در روستای «قپلانتو» در ۵ كیلومتری زیویه باشد. در ضمن چنان كه می دانیم مسكن و مأوای ماننایی ها كه یكی از قبایل متحد با مادها بودند در جنوب دریاچه ارومیه و شمال كردستان فعلی بوده است.در این كه قلعه زیویه یك قلعه حكومتی مهم و قابل توجه بوده، شكی نیست و بیشتر محققان بر این عقیده استوارند؛ نویسندگان و باستان شناسان بسیاری درباره زیویه اظهار نظر كرده اند از جمله پرفسور گیرتنس محقق و باستانشناس فرانسوی، مؤلف كتاب «هنر ایران در دوره ماد و هخامنشی معتقد است كه این قلعه یك قلعه حكومتی بوده و گنجینه به دست آمده را دفینه ای می داند كه در كنار جسد یك پادشاه سكایی گذارده شده است.اهمیت، اعتبار و شهرت جهانی زیویه به زمانی برمی گردد كه در حوالی سال ۱۳۲۵ شمسی تعدادی از آثار آن در اثر بارندگی شدید و فرو ریختن قسمتی از خاك تپه به صورت اتفاقی كشف شد. به دنبال وقوع این امر و پیگیری های شخصی به نام «ایوب ربنو» مجوزی تحت عنوان حفاری تجاری در زیویه از سوی مقام ها صادر شد و این شخص در ۸ سال متوالی در حدود ۹۵ درصد از سطح تپه را كاوش كرد و آنچه از بقایای معماری قلعه در جوار اشیا و آثار به دست می آمد را تخریب كرد و با دستیاری و همكاری اعضای هیأت خویش توانست به غارت و چپاول آثار زیویه بپردازد و اكثر آثار گران بها و ارزنده این محوطه باستانی را به خارج از كشور انتقال دهد كه در حال حاضر زینت بخش بزرگترین و مهم ترین گالری ها و موزه های دنیا چون لوور در فرانسه، بریتانیا در انگلستان، رمیتاژ در لنینگراد و... است و تنها تعداد معدودی اشیا طلایی، نقره ای و سفالی در اختیار سازمان میراث فرهنگی كردستان قرار گرفته است.

---

 

---

 

---

 

---

 

---

از نظر كارشناسان سازمان میراث فرهنگی كردستان سفالینه های به دست آمده و دیگر آثار كشف شده از این قلعه باستانی نشان می دهد كه از اواسط قرن هشتم قبل از میلاد تا اوایل دوره هخامنشی، زندگی در این قلعه وجود داشته و با به سلطنت رسیدن داریوش هخامنشی و تهاجم وی به سرزمین مادها زندگی در این قلعه به پایان رسیده است.

ماد نام سرزمینی بود که تیرهٔ ایرانی مادها در آن ساکن بودند. این سرزمین دربرگیرنده بخش غربی فلات ایران بود. سرزمین آذربایجان در شمال غربی فلات ایران را با نام ماد کوچک و بقیهٔ ناحیه زاگرس را با نام ماد بزرگ می‌شناختند.

پایتخت ماد در گذشته هگمتانه نام داشت که بعدها به اکباتان تغییر نام داد. مردمانی که امروزه از تبار مادها به شمار می‌آیند عبارتند از مردم غرب ایران، مردم کردزبان و مردم آذربایجان و فارس‌زبانان استان‌های همدان و مرکزی.

پس از حملات شدید و خونین آشوریان به مناطق مادنشین، گروهی از بزرگان ماد گرد رهبری به نام دیاکو جمع شده و پایه‌های نخستین شاهنشاهی آریایی‌تباران در ایران را بنیاد نهادند. دیاکو در 1332 پیش از هجرت به شاهی رسید و شهر همدان (هگمتانه آنروزگار) را پایتخت خویش قرار داد. وی دستور ساخت هفت دیوار تودرتو و استوار را در همدان داد که درون این دیوارها باغ و بیشه و بوستان فراوانی پدید آوردند. این سازه شگفت‌انگیز پایتخت ایران آن روزگار بود. دیاکو 53 سال پادشاهی کرد.
 

ادامه مطلب